De geschiedenis van Panama en het Kanaal

DE GESCHIEDENIS VAN PANAMA EN HET KANAAL: VOOR ALTIJD VERBONDEN

De verbinding van twee oceanen

Het idee van het creëren van een kanaal door de landengte van Panama dateert uit de 16e eeuw, toen de koning van Spanje hoopte een route over de bergen en door de jungle te vormen om de Atlantische en Stille Oceaan te verbinden. Helaas was dit gedurende die tijd te ingewikkeld en het idee werd opgegeven.

De Fransen waren de eersten die een poging waagden om deze als onmogelijk geziene taak te voltooien. Het meesterbrein achter het Suezkanaal van Egypte (voltooid in 1869), Baron Ferdinand de Lesseps, stak de eerste schop in de grond in 1880 in Panama, toen een provincie van Colombia. Door de moeilijke taak, ongebreidelde corruptie en een dodelijke uitbraak van gele koorts en malaria, werd de bouw acht jaar later stopgezet, ten koste van naar schatting 20.000 levens en miljoenen frank.

Panama voor het kanaal

De Verenigde Staten streefden al bijna een halve eeuw lang op allerlei manieren naar een kanaal door de landengte, vanaf de Grant-regering. Er werd echter nooit een echt plan gesmeed en het project werd in Washington gezien als een onmogelijk project.

In 1903 vond een “perfecte storm” plaats toen President Theodore Roosevelt de kans zag om de bloeiende onafhankelijkheidsbeweging in Panama te helpen en wellicht toch een kanaal te verwerven voor de VS. Roosevelt stuurde oorlogsschepen naar het gebied en werkte de Panamese onafhankelijkheid in de hand. Colombia kon de orde niet herstellen en droeg het territorium in november van dat jaar over: de geboorte van Panama was een feit. De VS kon zeer gunstige voorwaarden onderhandelen voor het bouwen van een trans-oceaanwaterweg, waaronder exclusieve eeuwigdurende rechten op de nieuwe kanaalzone.

Ziekte en vertragingen

De bouw van het kanaal begon met een grensverleggende ceremonie op 4 mei 1904. Hoofdingenieur John Wallace stuitte onmiddellijk op problemen. Veel van de aangekochte Franse apparatuur moest gerepareerd worden, of kon het zware werk niet aan, en de voortdurende dreiging van tropische ziektes schrok veel arbeiders af.

In opdracht van leidend geneesheer kolonel William C. Gorgas werd er een uitroeiingsinspanning uitgevoerd om de ziektedragende muggen uit te roeien. Er werden nieuwe arbeiders ingehuurd en Wallace werd vervangen door John Stevens, een voormalige spoorwegman.

Tegen het einde van 1905 waren er meer dan 22.000 West-Indische werknemers op de locatie. Ze vormden sociale clubs, sommigen met duizenden leden, en de eerste school werd geopend in de kanaalzone.

Stevens begon de sanitaire voorzieningen en arbeidsomstandigheden van de arbeiders te verbeteren, en richtte gaarkeukens en kazernes op. De modernste bouwapparatuur en extra ervaren arbeiders werden aangenomen. Stevens was ook centraal in het overtuigen van Roosevelt dat het oorspronkelijke plan voor een kanaal op zeeniveau onhaalbaar was en dat plannen moesten worden uitgewerkt met een sluisontwerp.

Tegen 1906 was de vooruitgang traag en bleven ziektes een probleem. Alleen al in de maand juli stierven er ongeveer 80 arbeiders. President Roosevelt bezocht de kanaalzone in november van dat jaar, de eerste keer dat een regerende president de VS verliet. Eenmaal op locatie verwijderde Roosevelt veel van de bureaucratie die Stevens en zijn team in de weg zat. Maar zelfs met de hulp van Roosevelt werd de taak teveel voor hem en Stevens nam in februari 1907 ontslag.

Goethals volbrengt de taak

De derde hoofdingenieur van het project, luitenant kolonel George Goethals, nam het over en er werd onmiddellijke vooruitgang geboekt. Goethals voltooide de cruciale spoorweg met dubbel spoor, waardoor materiaal en mannen konden worden vervoerd. Arbeidstakingen, aardverschuivingen en de enorme omvang van het project veroorzaakten vertragingen, maar toch ging het werk verder, ondanks bezwaren in de VS.

Tegen het einde van 1909 werden de eerste sluizen gebouwd, gemaakt van gegoten beton en met een afmeting van 34 meter breed en een lengte van 305 meter. Holle poorten werden toegevoegd en de sluizen waren nu in staat om schepen op een hoogte van 26 meter boven zeeniveau te tillen.

Tegen 1914 was het kanaal compleet, tegen een prijs van meer dan USD 350 miljoen en meer dan 5000 levens. Het zou een van de grootste ondernemingen zijn die ooit werd afgerond en de bijdrage aan de wereldhandel is onmeetbaar. In 1999 nam Panama volledige controle over de kanaalzone, en in 2016 werden nieuwe grotere sluizen geopend, nodig voor de megagrote transportschepen van de 21e eeuw.

Zie het Panamakanaal zelf vanaf het dek van een cruiseschip van Holland America Line.